İnternet: Zararsız bir alışkanlık mı ciddi bir bağımlılık mı?

İnternet bağımlılığı, İnternet’i günlük yaşamın gidişatını aksatacak derecedeki yoğunlukta kullanmak olarak tanımlanıyor. Uzmanlar tarafından henüz bir bozukluk olarak kabul edilmeyen bu bağımlık, her geçen gün gelişen araştırmalara paralel pek çok tartışmayı ve fikir ayrılığını da beraberinde getiriyor.

İnternet bağımlılığının bozukluk olup olmadığı konusunda ortak bir karara varamayan psikologlar, bu bağımlılığın alt dallarını oluşturma konusunda da henüz uzlaşabilmiş değil. Son dönemde sosyal ağların gelişmesi ve genişlemesi bağımlılığın alt dallarının kapsamı nedir sorusunu da gündeme taşıdı. Uzmanlar arasında süregelen İnternet bağımlılığı sadece sosyal hayata zarar verebilecek nitelikteki faaliyetleri mi kapsamalı, yoksa kompülsif dereceye ulaşmış tüm online faaliyetler bağımlılık çerçevesinde mi sayılmalı konularındaki görüş ayrılıkları gün geçtikçe derinleşti.

Bir grup psikilog, internet bağımlılığını “online kumar ve alışveriş gibi takıntı seviyesine ulaştığında sosyal yaşamda sıkıntıya sebep olabilecek alışkanlıklar” çerçevesinde tanımlarken, diğer bir grupsa sıkıntı yaratsın ya da yaratmasın “kompülsif seviyede olan sosyalleşme amaçlılar da dahil tüm online faaliyetler” bağımlılık olarak değerlendirilmelidir görüşünü savunuyor. Her iki grup da sosyal eylem olarak değerlendirilen içerik paylaşımı, blog yazmak, e-mail göndermek ve online oyun oynamak gibi alışkanlıkların günlük hayatı olumsuz yönde etkilediğini kabul ediyor. Ayrıldıkları nokta, bir grubun sosyalleşmeye yönelik online davranışların bağımlılık tanımına dahil edilmesi, diğer grubunsa dahil edilmemesi gerektiğini savunuyor oluşu.

Günümüzde 200 milyondan fazla kişi Facebook’a mobil cihazlardan erişim sağlıyor. Mobil kullanıcılar, PC kullanıcılarına oranla online sosyalleşmede iki kat daha aktif. Artık, gözünü açar açmaz Facebook’a giren, gece yanında iPhone’u ile uyuyan ve gece yarısı uykusundan uyanarak o an Twitter’dan gelen mentionlara cevap yazanlar yadırganmıyor. Facebook hesabını yeterli sıklıkta kontrol etmediği için kendisine gelen mesajları cevaplamayı geciktiren ve bundan ötürü de arkadaşlarından sitem mesajları alan bir kitlenin var olduğunu söyleyebiliriz. Facebook’ta ve Twitter’da birden fazla hesabı açarak çift sosyal kimliğe sahip olanları da unutmamak gerek…

2010 yılında Cornell Üniversitesi tarafından yapılmış olan “Facebook’taki beyniniz” adlı bir araştırma dikkat çekici bazı sonuçları ortaya koydu. Araştırmada, farklı kişilerin televizyon izlerken, kitap okurken ve haber sitelerini incelerkenki beyin aktiviteleri ile Facebook kullanırkenki beyin aktivitelerinin arasındaki farklar ölçümlendi. Sonuçlar, Facebook’un kişileri çoklu seçenekler arasında hızlı karar vermeye sevk ettiğini ve bu sebeple beyin tarafından diğer ortamlara oranla çok daha ileri derecede kişisel algılandığını gösterdi. Bu algı, kişiler üzerinde zarar verebilecek düzeyde bağımlılık yaratma potansiyeli taşıyor.

Psychcentral.com adlı web sitesinin kurucusu Psikolog John M. Grohol, uzman ve araştırmacıların internet bağımlılığı gibi yeni tanılar üzerinde çalışırken genelde bunları zararlı olabilecek potansiyel konularla bütünleştirme eğilimlerine dikkat çekiyor. Tıpkı bazı insanların normalin üstünde kitap okuma, televizyon seyretme ve çalışma sorunları olduğu gibi bazılarının da internet başında çok fazla zaman harcamak gibi bir soruna sahip olabileceğini belirtiyor. Grohol, nasıl ki televizyon, kitap ve çalışma bağımlıları, şizofreni ve depresyon gibi bilinen zihinsel sorunlarla aynı kategoriye yerleştirilmiyorsa, İnternet bağımlılığına sahip insanların da bu şekilde kategorize edilmemesi gerektiğini savunuyor. Psikolog, kişilerin bu bağımlılıklarının nedeninin gerçek hayatlarında yüzleşmek istemedikleri sorunlarından kaçmak olabileceği gibi depresyon veya anksiyete gibi ruhsal rahatsızlıklar, ciddi sağlık problemleri ya da kötü ilişkilerden de kaynaklanabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun kişilerin, eşleriyle konuşmamak için televizyonu açması ya da evde zaman geçirmemek için arkadaşlarla birkaç içki içmeye çıkmasından pek bir farkı olmadığını belirtiyor.

Tüm bu sebeplerin dışında, sürekli online olan insanların küçük bir kısmının da herhangi bir probleme sahip olmadıklarını ancak kompülsif davranışlarla İnternete yöneldiklerini aktarıyor. Bu tür durumlardaki sorun teknolojide (internet, kitap, telefon ya da televizyon) değil, doğrudan bağımlılıkta yani davranışın kendisinde yatıyor. Kompülsif davranışlardan ötürü İnternet bağımlısı olan kişiler, bilişsel davranış teknikleri kullanılarak diğer bağımlılara oranla çok daha kolay tedavi edilebiliyor.

Güney Florida Üniversitesi Psikoloji Profesörü ve Alkol & Madde Kullanımı Araştırma Enstitüsü Direktörü Mark Goldman da bağımlılıkları olumlu veya zararlı olmaları bakımından ayrıştırmanın önemini vurgulayanlar arasında yer alıyor. İnternet bağımlılığı kimi zaman sosyal çevreyi genişletmek gibi olumlu etkilere neden olurken, kimi zaman da kişinin günlük rutinlerini ve hatta eğitim hayatını dahi etkileyebilecek düzeye erişebiliyor. Örneğin, Güney Florida Üniversitesi Psikoloji bölümünde öğrenci olan Angela Lagano, günde 12 saatini başta Facebook, Tumblr ve Foursquare olmak üzere 8 ayrı sosyal ağda geçirmesi nedeniyle kendini İnternet bağımlısı olarak tanımlıyor. Lagano, final sınavları döneminde yeterince çalışabilmek için sınıf arkadaşlarının kendi Facebook şifresini değiştirmek zorunda kaldığını söylüyor. Lagano, sosyal ağlarda geçirdiği süreyi kendi iradesiyle kısaltamadığından, ancak bu şekilde sınavlara çalışmak için gerekli zamanı ayırabildiğini ve bu yüzden de kendini İnternet bağımlısı olarak gördüğünü ifade ediyor.

Kendilerini İnternet bağımlısı olarak tanımlayanlar için ücretli ve ücretsiz online yardım platformları bulunuyor. Bu konuda online yardım almak isteyenler için Anti-Social, reSTART ve SelfControl gibi sosyal ağları belirli sürelerle bloke eden programlar mevcut. Bu tür programlar, İnternet kullanımını kısıtlamayıp sadece kullanıcıların kendi seçtikleri mail serverlarına ve web sitelerine yine kendi belirledikleri sürelerle erişimlerini limitlendirerek, e-mail, Facebook ve Twitter hesaplarını kullanmalarını engelliyor. Sistem, kullanıcının programı çalıştırdığı andan itibaren belirlenen süre dolana kadar programın hiçbir şekilde kapatılmasına izin vermiyor. Buna, bilgisayarın yeniden başlatılması da dahil. Bazı uzmanlar, bu ve benzeri online yardım yöntemlerini denemenin sakıncalı olmadığını ifade etse de büyük bir bölümü İnternet bağımlılığı konusunda sadece profesyonel yardım alındığında başarılı olunacağını ileri sürüyor.

Kaynaklar: Tampa Bay Online TBO.com, John M. Grohol Psy.D. – Internet Addiction Guide Psychcentral.com, Netaddiction.com, Safetyweb.com, Allpsych.com.

İmajlar: Motherboard.tv, Selfhypnosisdownloads.co.uk, Insightmediaintl.com

About Ekin Acar

1981 yılında İzmir’de doğdum ve 2004 yılında Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden mezun oldum. Lise ve üniversite yıllarında İngilizce, Almanca ve İtalyanca öğrendim. Bolca mesai harcayacağım profesyonel yaşama, AFM Sinemaları pazarlama departmanında başladım. Teknoloji Holding’de, web ve mobil alandaki yüzlerce yerli-yabancı proje başvurusu arasından en iyilerini bulup hayata geçirmek ve bu projelerin tüm pazarlama & PR faaliyetlerini koordine etmek için çalıştım. TTNET’te interaktif medya bölümünün doğru şekilde kurulup büyümesi, Turkcell Global Bilgi‘de Türkiye’nin lider markalarına dijital dünyada yön göstermek adına mesai yapıyorum. Seyahat etmek, fotoğraf çekmek, Fistikyesili.com‘da blog yazmak ve müzik dinlemek gibi hobiler edindim. Pazarlama, dijital pazarlama, sosyal medya, lokasyon bazlı pazarlama ve blog yazarlığı üzerine konuşmalar yapıyor, eğitimler veriyorum.

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Yorum Yaz

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: